دیدهبان حقوق بشر در یک گزارش تازه هشدار داده است که آزادی بیان و فعالیت رسانهای در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به پایینترین سطح در دو دهه اخیر رسیده و خبرنگاران با فضای سرکوب، تهدید و ارعاب سیستماتیک مواجهاند.
این نهاد بینالمللی که امروز پنجشنبه ۱ عقرب این گزارش را نشر کرده، اعلام کرده است که طالبان با اعمال سانسور شدید، کنترل مستقیم بر محتوا و استفاده از نهادهای امنیتی برای خاموش ساختن صداهای منتقد، رسانهها را عملاً از استقلال و فعالیت آزاد محروم کردهاند.
در گزارش دیدهبان حقوق بشر آمده است که خبرنگارانی که در داخل افغانستان مشغول فعالیتاند، در بسیاری از موارد از سوی استخبارات طالبان مورد بازجویی قرار گرفته و تهدید به حبس، شکنجه و حتی اعدام شدهاند. طالبان آنها را به همکاری با رسانههای خارج از کشور یا «پخش تبلیغات ضد امارت» متهم میکنند.
یکی از خبرنگاران که با این نهاد گفتوگو کرده، گفته است: «هر بار که گزارشی انتقادی نشر کنیم، تماسهای تهدیدآمیز آغاز میشود. ما یا مجبور به سکوت میشویم یا باید کشور را ترک کنیم.»
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که خبرنگاران افغان که پس از تسلط طالبان به کشورهای همسایه پناه بردهاند، اکنون با خطر اخراج اجباری و بازگردانده شدن به افغانستان روبهرو هستند؛ بازگشتی که ممکن است جان آنان را در معرض تهدید جدی قرار دهد.
به گفته دیدهبان حقوق بشر، وزارت امر به معروف و نهی از منکر و اداره استخبارات طالبان نقش محوری در کنترل رسانهها دارند. این نهادها دستورالعملهای سختگیرانهای را بر رسانهها تحمیل کرده و هرگونه برنامه یا گزارشی که با رویکرد طالبان همسو نباشد، مورد سانسور قرار میگیرد.
در این گزارش تاکید شده است که طالبان بهطور سیستماتیک زنان خبرنگار را از کار در رسانهها حذف میکنند. بسیاری از شبکهها مجبور شدهاند مجریان زن را از صفحه تلویزیون کنار بزنند و حضور آنان در برنامهها را ممنوع اعلام کنند.
بر پایه یافتههای این گزارش:
دستکم ۱۰ خبرنگار در بازداشت طالبان بهسر میبرند.
۱۸ خبرنگار داخل افغانستان و ۱۳ خبرنگار در خارج از کشور تجربیات خود از فشارها و تهدیدها را با دیدهبان حقوق بشر شریک کردهاند.
اکثریت مصاحبهشوندگان گفتهاند که طالبان بدون ارائه هیچگونه روند قانونی، آنان را تهدید به مرگ یا بازداشت طولانیمدت کردهاند.
دیدهبان حقوق بشر از جامعه جهانی خواسته است تا برای حفاظت از خبرنگاران افغان اقدام فوری انجام دهد و کشورهای میزبان را ترغیب کند تا از اخراج خبرنگاران پناهجو خودداری کنند؛ زیرا بازگشت آنان به افغانستان میتواند پیامدهای جبرانناپذیر داشته باشد.
