پس از وضع محدودیتها بر کار و آموزش دختران در کشور، شمار زیادی از دختران مصروف تولید صنایعدستی و فروش آن از طریق بازار اینترنتی یا آنلاین شدهاند.
برخی از دختران محروم از تحصیل در هرات، با راهاندازی کسبوکار کوچک از طریق شبکههای اجتماعی (فیسبوک، تلگرام و انستاگرام) محصولاتشان را به فروش میرسانند.
سه خواهر زیر یک سقف کوچک، از طریق صفحههای اجتماعی اجناس مورد نیاز مشتریان خود را تولید کرده و به درب منزلشان تحویل میدهند.
«ناهید ناصری» دانشجوی سال سوم در دانشگاه هرات بود که طالبان وی و سایر دختران همقطارش را از رفتن به دانشگاه منع کردند؛ میگوید برای رهایی از مشکلات روحی روانی همراه با دو خواهرش «زاوش و فاطمه»، در یک کارگاه کوچک شروع به تولید کیف و کمربندهای چرمی کردهاند.
وی که مسئولیت این کارگاهِ تولیداتِ وسایل چرمی را بر عهده دارد، میافزاید که همراه با خواهراناش، از طریق صفحههای اجتماعی اجناس مورد نیاز مشتریانشان را تولید و به فروش میرسانند.
به گفتهی ناهید: «هرچند، وقتی مکتب میرفتیم در کار تولید صنایع دستی بودیم و علاقه زیاد داشتیم، ولی شرایط قسمی بود که بیشتر به درس و تحصیل اهمیت میدادیم؛ حالا چون وقت ما آزاد شده و مکانی برای آموختن علم نیست، وارد این کار شده ایم. بازار آنلاین به نظر من یک سهولتی است برای کسانیکه در این عرصه کار میکنند؛ بهخصوص بانوان. در شرایط حاکم جز فروش تولیدات دستی به گونهی آنلاین، گزینهی بهتری وجود ندارد.»
زاوش و فاطمه، دو خواهر کوچک ناهید، که آنها نیز از ادامه تحصیل محروم شدهاند، میگویند که رونق بازارهای آنلاین برای دختران، گزینهی خوبی در شرایط فعلی است.
آنان میافزایند: «در شرایط فعلی کار خوب است. خیلی خوشحالایم! این تصور را نمیکردیم، فکر میکردیم که اگر شروع کنیم به تولید چرمدوزی آیا حمایت خواهیم شد یا خیر! در این مدت، کار ما مورد حمایت قرار گرفت و تشویق شدیم.»
ناهید، زاوش و فاطمه، از ایجاد این کارگاه آنلاین ابراز خرسندی کرده و میگویند کسبوکارشان روزبهروز در حال رونق است.
در همین حال، مشتریان بازارهای انترنتی میگویند که خرید انترنتی از فروشگاههای آنلاین زنان، در شرایط کنونی حمایت بزرگی بوده و از ضیاع وقت نیز جلوگیری میکند.
«مرسلین احمدی» باشندهی هرات میگوید: «به دلیل وضع محدودیتها از سوی طالبان بر گشتوگذار خانمها، نمیتوانم برای خرید لباس آزادانه به بازار بروم. شوهرم کار میکند و کسی را ندارم که برای خرید لباس خودم و فرزندانم، با من به بازار برود. گاهی وقتی میخواهم به تاکسی سوار شوم، تاکسیران نیز به دلیل اینکه با خود محرم ندارم، از بردنم به شهر و بازار خودداری میکند. به همین دلیل از خدمات آنلاین برای تهیهی لباس برای خود و فرزندانم استفاده میکنم و از ضیاع وقت هم جلوگیری میشود.»
در عین حال، مسئولان اتاق تجارت و صنایع زنان در هرات میگویند که همهروزه به تعداد خانمهای تجارتپیشه و متشبث که به گونهی آنلاین در این ولایت فعالیت دارند، افزوده میشود.
«بهناز سلجوقی» رییس اتاق تجارت زنان در هرات میگوید: «حدود 95 درصد از خانمهایی که به گونهی آنلاین فعالیت دارند اجناس شان را از کشورهای همسایه وارد میکنند. تا فعلاً اتاق تجارت و صنایع زنان برنامهی خاصی برای فروشگاههای آنلاین که جواز نداشته باشند، ندارد. کسانیکه جواز داشته باشند، ما برایشان عضویت میدهیم و همانطوری که از خانمهای دوکانداری که در بازار حضور دارند حمایت میکنیم، از خانمهایی که مصروف فروشات آنلاین هستند نیز حمایت خواهیم کرد.»
این درحالیست که دسترسیِ مردم به انترنت و افزایش شمار کاربران شبکههای اجتماعی، برای جوانان خلاق و علاقهمندِ تجارت بهویژه دختران و زنان محروم از کار و تحصیل، فرصتهای خوب کار و کارآفرینی را پدید آورده است.
