بعد از سقوط حکومت و روی کار آمدن دوبارهی طالبان، زنان بهطور سریع و سیستماتیک از فضای عمومی رانده شدند، دروازههای مکتبها و دانشگاهها بسته شد و رفتن به مکانهای تفریحی نیز ممنوع اعلان شد.
پس از وضع این محدودیتها، دختران زیادی به آموزشگاههای هنری روی آوردند و تعداد هنرجویان در گالریهای نقاشی بیشتر از هر زمان دیگر شد.
اما این آخرین گزینه نیز بروی دختران مسدود گردید. گالریها نیز تعطیل گشت؛ زیرا اکثریت هنرجویان آنها را دختران تشکیل میداد.
اما پس از این ممنوعیتها بر دختران نقاش و هنرجویان گالریها چه گذشته است؟
سحر بدخش، یکی از نقاشانی است که از ۱۲ سال به اینسو مصروف هنر نقاشی است. وی فارغ مکتب کمالالدین بهزاد بوده و از رشتهی هنرهای دانشگاه هرات فارغ شده است.
این بانو که سالها انگشتاناش همدم رنگها و برسهای نقاشی است و اکنون میگوید کارش رونق گذشته خود را از دست داده است. به گفتهی او در حال حاضر اوضاع هنر در افغانستان خوب نیست و هنرمندان نمیتوانند به فعالیتهای هنریشان بپردازند و از طریق آن امرار معاش کنند.
او به راوی زن گفت:
«وقتی ما شروع کردیم به کار در دولت گذشته هم چالشهایی بود، اما باز هم بهتر بود ما میتوانستیم دیوار نگاری کنیم، به گالریها برویم به حساب کار آموزی، یا از خود شاگرد داشته باشیم تدریس کنیم، اما متاسفانه از وقتی که امارت اسلامی رویکار آمده، ما نمیتوانیم به بخش گالری فعالیت کنیم.»
وی با اشاره به محدودیتهای کار زنان و دختران نقاش میگوید وضع محدودیتها در بخشهای نقاشی کار آنان را دشوار و بازار فروش تابلوهای شان را نسبت به گذشته با کساد مواجه کرده است. به گفتهی او: «گالری ها بسته شده به بخش خانمها، به بخش آقایان باز است که آنها هم محدودیتهای خود را دارند، اما در بخشخانمها در کنار اینکه بسته شده محدودیتهای دارد بطور مثال نمیتوانیم در بخش چهره سفارش بگیریم، کار ما چندان خوب نیست و اگر سفارش هم بگیریم گاهی از خارج از کشور است.»
به گفتهی سحر با وضع محدودیتها شمار زیادی از استادان نقاش کشور را ترک کرده و ضربهی بزرگ بر پبکر فرهنگ کشور وارد شده است.
او گفت که: «با بسته شدن گالریها ضرر بزرگ به بخش فرهنگی افغانستان وارد شد، بیشتر اساتید زبر دست در بخش میناتوری یا بخشهای سفالگری خارج از کشور رفتند که این مثل این است که سرمایه کشور از دست برود و وقتی شاگردهای جدید اموزش داده نشوند، اصلیت کار هرات به بخش میناتوری خود شناخته میشود.
با این همه سحر میگوید تسلیم شرایط نشده و همراه با دو دست دیگرش که آنان نیز رفتن به گالریها محروم شده اند، شروع به کار آنلاین کردهاند. وی افزود که: «وقتی دیدیم نمیتوانیم در بیرون کار کنیم یا گالری از خود داشته باشیم، من و دو دوست دیگر من که در بخش گرافیک و نقاشی کار میکنند با هم نشستیم و بخاطر انگیزه دادن به خود ما و دختران دیگر آغاز به کار آنلاین کردیم، پیج آنلاین را ایجاد کردیم چون میخواستیم نشان بدهیم که حتی در بدترین شرایط هم میتوانیم برای خود زمینهی کار فراهم کنیم.»
محبوبه حیدریان بانوی دیگر نقاش است که آغاز به کار آنلاین کرده است وی نیز میگوید که: «گرچه محدودیتها زیاد بود اما تصمیم گرفتیم مبارزه کنیم و محدودیتها را نادیده بگیریم و هنر خود را توسعه بدهیم و یک راهی باشد تا از خود درآمد داشته باشیم، پس اغاز به کار آنلاین کردیم، دوست داشتیم حضوری باشد ولی باز هم امیدواریم از کار مان در این شرایط حمایت شود.»
سحر و محبوبه هنر نقاشی را یک بخش بزرگ از فرهنگ کشور دانسته و میگویند حکومت باید از این بخش حمایت کند.
به گفتهی آنها: «همانطور که دربخش خیاطی و تجارت زنان از خانمها حمایت میکنند و برایشان نمایشگاه برگزار میکنند، خواهش میکنیم به بخش هنرها هم توجه کنند و برای زنان اجازه باز کردن گالری بدهند که فقط در بخش خانمها فعالیت کنیم یعنی دختر خانمها را آموزش بدهیم یا بتوانیم نمایشگاههای ویژهی خانمها برگزار کنیم.»
این همه در حالیست که پس از حاکمیت دوباری طالبان در افغانستان در کنار دیگر افراد شمار زیادی از هنرمندان و نقاشان نیز افغانستان را ترک کردند و به گفتهی انجمن خطاطان هرات، در گذشته تعداد استادان میناتوری، نقاشی و خطاطی در این ولایت به بیش از پنجاه تن میرسیدند، اما درحال حاضر این تعداد به کمتر از ده تن رسیده است و هنرمندانی هم که در افغانستان زندگی میکنند، به دلیل کمرنگ شدن فروش آثار هنریشان، دیگر کمتر دست به خلق آثار هنری میزنند.
