د نړيوالې بشري حقونو فدراسيون: د افغان کډوالو پراخه ايستل د بشري حقونو ښکاره نقض دی

د نړيوالې بشري حقونو فدراسيون (FIDH) په يوه ګډه اعلاميه کې چې له آرمان‌شهر اوپن‌اسيا نهاد، د افغانستان د پرمختګ او ډيموکراسۍ سازمان (ADDO) او په ايران کې د بشري حقونو د دفاع ټولنې (LDDHI) سره يې خپره کړې، ويلي دي چې له ايران او پاکستانه د افغان کډوالو جبري او ډله‌ييز ایستلو د نړيوالو ژمنو او د «جبري نه ستنولو» له اصل سره ښکاره مغايرت لري او کلک يې غندنه کړې ده.په دې اعلاميه کې چې په پاريس کې خپره شوې، ويل شوي چې يوازې ايران په تېرو مياشتو کې شاوخوا ۷۰۰ زره افغان کډوال ايستلي دي او پاکستان له ۲۰۲۳ کال راهيسې تر دې دمه نژدې ۹۰۰ زره پناه‌غوښتونکي په زور افغانستان ته بېرته لېږلي دي.دا په داسې حال کې ده چې ډېر افغانان د امنيتي ګواښونو او د طالبانو د فشارونو له امله هېواد پرېښودو ته اړ شوي دي.په اعلاميه کې راغلي چې له ۱۵ زمري ۲۰۲۱ راهيسې چې طالبان واک ته رسېدلي، له شپږ ميليونه ډېر افغانان نورو هېوادونو ته کډوال شوي او درې ميليونه نور د هېواد دننه بې‌ځايه شوي دي.اعلاميه زياتوي چې د ايران امنيتي ځواکونه له افغان کډوالو سره تاوتريخوالی، رواني ځورونه، نژادي سپکاوی او بې‌دليله نيونې کوي.د راپورونو له مخې، يوازې په تېرو شپږو مياشتو کې له ۶۹۰ زره ډېرو افغانانو ته چې ځينې اوږدمهاله مېشت، ځينې بې اسناده يا نوي راغلي وو په زور افغانستان ته ستنېدلو ويل شوي دي.په ډېرو پېښو کې د يوې کورنۍ غړي بېل بېل نيول شوي او ایستل شوي دي.دا په داسې حال کې ده چې د «جبري نه ستنولو» اصل (non-refoulement) د نړيوال قانون پېژندل شوی اصل دی او ايران د ۱۹۵۱ د جنيوا کنوانسيون په ۱۹۷۶ کې لاسليک کړی دی، خو د بشري حقونو سازمانونه وايي چې ايران او پاکستان دا اصل په منظمه توګه تر پښو لاندې کوي.د دې اعلاميې خپرونکو له ملګرو ملتونو، د کډوالو عالي کميسارۍ (UNHCR) او نورو نړيوالو بنسټونو غوښتي چې د دې بشري بحران او پراخو ايستنو په وړاندې چوپ پاتې نشي او خپل مسووليتونه دې ترسره کړي.